مكران

   

  

 

the cave city of balochistan

بلوچستان

 

حضرت شیخ الاسلام مولانا عبدالحميد

حمل جییند

حمل از نژاد هوت و ازطا ئفه کلمت بوده است. حمل فرزند جیند در حدود سال 925 همزمان با سلطان طهماسب صفوی می زیسته است.سرزمین حکمرانی حمٌل ، قسمت جنوبی بلوچستان شامل سریک یا بیابان جاشک (جاسک) ، کاروان تیز (تیس) دشتیاری ، زرٌین بُگ ، گوادر، وپسنی ، تا هور ماره حکومتی داشت. در زمان حمل یکی از مردان پرتغالی به نام جرکس دیفتری به عنوان تجارت به سواحل جنوبی بلوچستان جهت فروش کالای خود با پشتیبانی ناوگان جنگی مسلح به این سواحل تردد می کرد و کالای خود را با کالا بلوچستان معاوضه می کرد. اولین بار که این پرتغالیها به عنوان بازرگان وارد منطقه شدند ، تهاجمی برعلیه مردم منطقه نداشتند، و با مدارا با مردم رفتار می کردند. مردم محل نیز در مقابل حسن نیت نشان داده ، و روابط تجاری بین ملل را کاری پسندیده می دانستند،حتی با آنها همکاری لازم را نشان می دادند، و از مهمان نوازی که سرشت مردم بلوچ بوده و هست، ازآنها دریغ نمی کردند. اما پرتغالی ها بعد از اینکه پایگاههایی در سواحل برای تجات پیدا کردند غرور و خود خودخواهی آنان به آشکاری بروز گردیدو سرانجام دستشان به خون مردم بی گناه آلوده گردید. آنان مردم را که به دریا می رفتند می کشتند و حتی دست به دزدی دریایی هم می زدند . تا اینکه کاردار حمل در روزی که آنها به شکار کبوتر محلی مشغول بودند بر خورد می کند، و موجب تصادم و درگیری بین کاردار حمل و ماموران پرتغالی می گردد. کادرا اظهار می دارد شما که با خیال به صید کبوتر مشغول هستید روزی فرا خواهد رسید که شما این تیر های باروتی را به جان مردم به کار بیندازید. همین موضوع باعث در گیری بین آنها گردید و تعدادی از طرفین کشته شدند. حمل از این موضوع سخت ناراحت گردیدو آنها را از خرید و فروش کالا منع کرد، تا اینکه آنها با بستن قرار داد با شاه طهماسب صفوی که در چهار ماده اصلی صورت گرفت ، پایگاه خود را در جزیره هرمز متمرکز ساختند. ماده چهارم قرار داد ، می گوید که هر موقت که دولت ایران به بلوچستان لشکر کشی نماید،دولت پرتغال با امکانات دریایی و اسلحه هایش به دولت ایران کمک کند.این موضوع برای حمل بسیار گران تمام شد،به جای اینکه حکام خلیج فارس و دریای عمان همدست یکدیگر باشند بر ضد یک دیگر با بیگانگان قرار داد می بستند. سرانجام جنگ های بین حمل و افرداش و پرتغالی ها در گرفت و راه خشکی را به روی آنها بستند.اما پرتغالی ها درپشت پرده نیت سوئی داشتند ، و این نیت های سوء به خشونت تبدیل شد. مردم سرانجام حساسیت نشان دادند و در مقابل آنها ایستادند. تا اینکه پرتغالی ها به حمل هوت پیشنهاد نمود ند که از ما دختری به عنوان همسری قبول کند تا رابطه ما مستحکم شود . همچنین پیشنهاد پول به وی دادند. حمل در جواب گفت که این رابطه تجاری مستلزم حیات جامعه انسانی است. دراین باره چیزی از شما وصول نخواهد شد تا زمانی که رابطه برحسن نیت باشد. اما حمل در جواب پاسخ به ازدواج می گوید: ((من زنان فرنگی را را نمی پسندم زیرا آنها نه نام خدا را می برند ونه روی خود را می شویند.آنان خرمای آمیخته به روغن را با مگس ها یک جا می خورند،فرزندان آنها در دامنشان به سان توله های خوکند . جامه های آنها کوتاه و نافشان پیدا است و هر گاه شوهرانشان به سوی کار روانه می شوند،خندان و دست در دست چوپانانند. من زنان آرسته بلوچ با چشمان مخمور را میخواهم.)) سر انجام او توسط نیروهای پرتغالی دست گیر می شود وبه نقطه نامعلومی برده می شود و کشته می شود

واجه كمالان هوت

حمل جيند

شنبه روچ سر مشود براتاني گُهار

شنبه په برات‌‌ ءَ شرنه انت شانزده په پت ءَ

شنبهءَ روچ ءَ شانزده مان شومين سائت ءَ

شنبهءِ روچءَ همل ءِ شاگءَ نول كتگ

5- حمٌل مان شاگ‌ءُ مان همانيل بويين زرءَ

هپت شپ وهپت روچ شاگ يه يك كشٌي ء‌َ شُتگ

هپتمي روچ شاگ پرنگ ءِ مُلكءِ شُتگ

چا سرءَ گرا بنت گون مرگي چروكين بانزلان

گوادرءِ ميدان گوشت گون ءَ هوتين حمل

10- بلٌي شاگ ءَ بيا جنن اُ شناگ مان زر ءَ

گوادر ءِ ميدان گون شمي كميٌن زانگ ءَ

حمٌل ءَ پهران په كتام روچ ءَ واركنان ء

بِلٌن من شاگ ءَ ءُ جنان اُ شناك مان زر ءَ ؟

حمل ءِ همراه بي دلين دشتي بيتگنت

15- چو شلنگ ءَ‌مان دستگ

ظذليش گزٌي انگر ءَ بي برانز بيتگنت

حمل ءَ‌گوانگ په پنجگءِ زر مشـتءَ جتگ

اُ تپر زين كه من تر ءَ بچيگ ساذ تگ

من ترءَ بچيگ ساذگ ءٌ درٌين دتٌگي

20-حمل ءَ شيري پنجگ ءَ پرچي درشتي

مان زر ءَ پهران گپت وپرندگان بندي كتگ

حمل ءَ دست په كمبرين ريزان بستگنت

كمبرين ريز ءُ ليروي هژ گردين مهار

25- هوني ءَ شنزنت چه مزاري موردانگان

هشتن په سيواني كمان ءَ يك جاه جتگ

هشتن په شيرازي سگار ءَ يك جاه جتگ

يكي اٌ ن په پاد ءِ چبه ؤُ مهميز ءَ جتگ

پهك نه مرتگ دان دو ششماهء دردي كشٌتگ

30-بيا تو اُهمل اچ پرنگان سانگي به كن

جن پرنگنت ءُ همل ءَ پسند نه بنت

جرندش پرنگنت ءُ جودش بي دينين كاپرنت

ني ديم ءَ شودنت ءُ ني هدايي نام ءَ گرنت

ناءُ چنگالان گون مكسكان ايرءَ برنت

35-چُكٌش مان كتّان گشي هيكي گُلرنت

پشكش گوندنت ءُ ناپگاني كندش درنت

وهدي كه جودش مشكلين كاران ءَ رونت

كندان كنداننت گون شپانكان دست ءُ گورنت

همل ءَ مئي وتي كاد همار چمٌين دوست ءَ بنت

40- پشك شلوارءُ سريگ‌‌‌ ءَ سر چادرنت

لهم ءَ لدنت ءُ په ستاهي گِردءَ رَوَنت

وهدي كه جودش مشكلين كاران ءَ رونت

هنچو سيگيگنت كه تنگهين بَچٌيش مرتگنت

جي زرءِ‌ مئي اهوالان برت

45- اول مئي هال ءَ‌ گون مكٌهين ماتَ سركنت

په مئي شام ءَ مهلبين گنديم ءَ‌ مَكُش

په مئي چاشت بور هلانچين گورگ ءَ‌ مَكُش

په مئي بورءَ‌ بارگين روبندان مَريس

50- مئي سرءُ‌ منديل تئي گِدامي نَكيت

مئي كش ءُ پهناد تئي گليمي نشتنجها

مئي سلامان په بمبوين دوست ءَ سركنت

شيپَگين پوزءَ سد گبري سهران مَلُد

كدٌهين چمان ته زباري سريمُگ مَكن

55- كچكين دنتانان ته لندني مسواكان مَكش

اگه گري جودي چو مئي كَوليگ ءِ‌ بگر

شير كُشي بيت دان همل ءِ ‌نام ءَ نوك بكنت

بازنت مَ مُلكان چوره ءُ مال كَتُ بَهيل

60- هپت جن ءَ گريتگ په نواب رنگين همل ءَ

هپت جن ءَ ملگور داتگ مان تيگاني ره ءَ

مئي سلامان په همدلين دوستان سركَنِت

هالرءُ‌ پيردادءُ گلامِش سركنت

آمئي دوستنت گون دگه مردي زوك ءَ بيت

65- آمئي بورنت مان دگه بنجاهي چريت

بجري تيگ مان چوره يي لانكي كَيدءَ ببيت

تنگون بچن چو اناري پلٌي ليمرنت

يكٌي په لكٌي هملءِ نامءَ كس نه گيت

پنچمي روچءَ په مني مالءَ جاكءَ بيت

74- گون جنءُ جكان منتن هاكء دووكءَ بيت

هملءِ مركءَ سي و چار چيزءَ گل كتگ

ميدان مان جا هوءُ آسكان مان باگين رجروءَ

شه بزان گوشتگ مگن ء كوهي پاچنان

ما تكون هان بلٌيت بيا رون اير پادءَ چرون

75- همل ء جييند مرتگ نونگي جنتءُ كشيت؟

مير بركت بلوچ در امارات

خان بلوچ مير خداداد خان

بلوچ سردار در قرن 1800م